Türkiye'de orman yangınları
2025 yazı, Türkiye için orman yangınları açısından son derece zorlu geçti. Ülke genelinde binlerce hektarlık ormanlık alan kül olurken, yüz binlerce insan tahliye edildi, birçok yerleşim yeri zarar gördü ve yangınlara müdahale kapasitesi tartışma konusu oldu. Bu makalede, son aylarda yaşanan yangınların nedenlerini, etkilerini ve çözüm önerilerini ele alıyoruz.
2025 yazında Türkiye genelinde 2.200’ü aşkın orman yangını meydana geldi. Yaklaşık 50.000 hektarlık ormanlık alan zarar gördü; bu, yıllık ortalamanın yaklaşık 3,5 katı. En çok etkilenen iller arasında İzmir, Muğla, Antalya, Hatay, Mersin, Bursa, Kocaeli ve Karabük yer aldı. İzmir’in Seferihisar, Menderes, Kuyucak ve Doğanbey ilçelerinde çıkan yangınlar nedeniyle 50.000’den fazla kişi tahliye edildi. İzmir Adnan Menderes Havalimanı, yoğun duman nedeniyle geçici olarak kapatıldı.
Yangınların başlıca nedenleri arasında rekor sıcaklıklar, düşük nem oranları ve şiddetli rüzgarlar yer aldı. Avrupa genelinde etkili olan sıcak hava dalgası, Türkiye’de de sıcaklıkların mevsim normallerinin 5–10 °C üzerine çıkmasına neden oldu. Bu koşullar, orman yangınlarının çıkışını ve yayılmasını kolaylaştırdı.
Ayrıca, yangınların %98’inin insan kaynaklı olduğu bildirildi. İhmal, dikkatsizlik ve kasıtlı çıkarılan yangınlar, felaketin boyutunu artırdı.
Yangınlara müdahalede 1.000’den fazla itfaiyeci, 100’den fazla itfaiye aracı, 14 helikopter, 4 yangın söndürme uçağı ve 84 ağır iş makinesi görev aldı. Ancak, hava araçlarının sınırlı sayıda olması ve müdahale koordinasyonunda yaşanan aksaklıklar, yangınların büyümesine neden oldu.
Bazı bölgelerde yangınlara geç müdahale edildiği ve yangın söndürme filosunun yetersiz olduğu eleştirileri yapıldı. Uzmanlar, yangınlara hazırlık ve önleme çalışmalarının planlı bir stratejiyle değil, dönemsel çözümlerle yürütüldüğünü belirtiyor.
Yangınlar sonucunda 311 konut, 16 iş yeri ve yüzlerce zeytinlik ile meyve bahçesi kullanılamaz hale geldi. Ayrıca, 85 konteynerle geçici barınma sağlandı.
Yasalara göre yanan ormanlar yeniden ağaçlandırılmak zorunda olsa da, uygulamada bu kuralın ihlali tartışmalara neden oluyor. Geçmiş yıllarda, bazı yanan bölgelerde yapılan imar değişiklikleri, kamuoyunda “yanan yerler imara açılıyor” endişesini artırmış durumda.
Hava araçları ve personel sayısının artırılması, yangınlara daha hızlı ve etkili müdahale edilmesini sağlayabilir.
Halkın yangın riskleri konusunda bilinçlendirilmesi, ihmal ve dikkatsizlik kaynaklı yangınların önlenmesine katkı sağlayabilir.
Yanan orman alanlarının imara açılmasını engelleyen yasal düzenlemelerin sıkı bir şekilde uygulanması, ormanların korunmasına yardımcı olabilir.
Uzun vadede, küresel ısınmanın etkilerini azaltmak için karbon salınımının düşürülmesi ve yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanımı teşvik edilmelidir.
2025 yazında yaşanan orman yangınları, Türkiye’nin doğal kaynaklarının korunması ve afetlere karşı hazırlıklı olunması gerektiğini bir kez daha gösterdi. Bu felaketlerden ders çıkararak, gelecekte benzer olayların yaşanmasını önlemek için gerekli yasal adımların atılması büyük önem taşıyor.
Faruk KAVAKLI
