SAKARYA MEYDAN MUHAREBESİ
(23 AĞUSTOS–13 EYLÜL 1921)
Sakarya Meydan Muharebesi, Türk Kurtuluş Savaşı’nın dönüm noktalarından biridir. 22 gün 22 gece süren bu büyük savaş, yalnızca askeri değil, siyasi ve moral açıdan da Türk milletinin kaderini belirlemiştir. Mustafa Kemal Paşa’nın “Hattı müdafaa yoktur, sathı müdafaa vardır. O satıh bütün vatandır!” sözüyle hafızalara kazınan bu zafer, Anadolu’nun işgaline karşı topyekûn direnişin simgesi olmuştur.
I. Dünya Savaşı’ndan sonra Anadolu’nun işgali başlamış, Yunan ordusu İngiltere’nin desteğiyle Batı Anadolu’da ilerlemiştir. I. ve II. İnönü Muharebeleri, Türk ordusunun direncini ortaya koysa da Yunanistan, bu direnci kırmak ve Ankara’yı ele geçirerek TBMM’yi ortadan kaldırmak amacıyla büyük bir taarruza hazırlanmıştır.
Ankara’ya ilerleyip TBMM’yi düşürmek
Türk direnişini sona erdirmek
Sevr Antlaşması’nı fiilen uygulamak
Yunan ordusu, 23 Ağustos 1921’de Sakarya Nehri’nin doğusuna doğru taarruza geçti. Türk ordusu, Mustafa Kemal’in bizzat yönettiği savunma hattına çekildi. Savaş 100 kilometrelik bir hatta yayıldı.
Türk Ordusu Sayıca ve teçhizatça zayıftı
Morali, düşmanın Ankara’ya yaklaşması nedeniyle risk altındaydı
Ancak yüksek bir vatan bilinci ve stratejik savunma planı vardı
Mustafa Kemal Paşa,
5 Ağustos 1921’de TBMM tarafından “Başkomutan” ilan edildi. Bu unvan, ona meclis yetkilerini de kullanma hakkı vererek savaşın yönetimini merkezileşti.
Yunanlar saldırıyı hızlı sonuçlandırmak istedi, ancak uzun ikmal hatları ve arazi koşulları onları zorladı.
Türk Ordusu ise Sakarya Nehri’nin doğusunda savunma yaptı, zamanı lehine çevirdi.
Mustafa Kemal’in “geri çekilerek yıpratma” taktiği etkili oldu.
Yunan ordusu, ilerleyemeyip büyük kayıplar verince geri çekilmek zorunda kaldı. Türk ordusu, bozguna uğrayan düşmanı takip etmeye başladı. Bu savaşla birlikte Türk milleti savunmadan taarruza geçti.
Yunan ordusunun Anadolu içlerine ilerleyişi durduruldu
Türk ordusunun morali ve prestiji arttı
Türk tarafı stratejik inisiyatifi ele aldı
16 Mart 1921: Sovyetler ile Moskova Antlaşması yapılmıştı. Sakarya Zaferi sonrası İngiltere ve Fransa da TBMM’yi resmen tanımaya başladı.
13 Ekim 1921 Kars Antlaşması ile doğu sınırı kesinleşti
20 Ekim 1921 Ankara Antlaşması ile Fransa, Güney Cephesi’nden çekildi
19 Eylül 1921’de TBMM, Mustafa Kemal Paşa’ya “Gazi” unvanını ve “Mareşal” rütbesini verdi.
Kurtuluş Savaşı’nın kaderi Sakarya’da değişti
Türk milleti, Ankara’da kurulan yeni yönetimin meşruluğunu tüm dünyaya gösterdi
Zafer, Büyük Taarruz’un zeminini oluşturdu (1922)
Sakarya Meydan Muharebesi, Türk milletinin bağımsızlık iradesinin, azminin ve liderliğinin sembolüdür. Bu savaş, yalnızca bir toprak savunması değil, bir milletin varlık mücadelesidir. Mustafa Kemal’in liderliğinde kazanılan zafer, Cumhuriyet’in temellerinin atıldığı savaşlardan biri olarak tarihe geçmiştir.
Faruk KAVAKLI
