Türk siyasal hayatında bazı hareketler vardır ki yalnızca bir parti kimliğiyle değil, temsil ettikleri fikir dünyası ve yetiştirdikleri kadrolarla anılır. Milliyetçi Hareket Partisi (MHP), yarım asrı aşan tarihi boyunca bu niteliklerin tamamını bünyesinde toplamış; Türk milliyetçiliğini siyasal, toplumsal ve ahlâkî bir çerçevede ele alan köklü bir gelenek inşa etmiştir. Kuruluşunun 57. yılında MHP, sadece geçmişini anan bir yapı değil; aynı zamanda süreklilik iddiasını diri tutan bir fikrî hareket olarak Türk siyasetindeki yerini muhafaza etmektedir.
Kuruluş Zemini ve Tarihsel Arka Plan
MHP’nin kuruluşu, 1969 yılında Adana’da yapılan kongreyle resmiyet kazanmış olsa da, fikrî temelleri çok daha önceye uzanmaktadır. Cumhuriyet sonrası Türk milliyetçiliğinin yaşadığı arayışlar, Soğuk Savaş’ın ideolojik baskısı ve Türkiye’nin hızla değişen toplumsal yapısı, milliyetçi düşüncenin sistemli bir siyasal ifade arayışını zorunlu kılmıştır. Bu arayışın merkezinde Alparslan Türkeş’in liderliği ve kadro hareketi yer almıştır.
Cumhuriyetçi Köylü Millet Partisi’nin (CKMP) dönüşümüyle ortaya çıkan MHP, Türk milliyetçiliğini romantik bir söylemden çıkarıp program atik ve disiplinli bir siyasal hat üzerine oturtma iddiasıyla yola çıkmıştır. Bu yönüyle MHP, bir tepki hareketinden ziyade kurucu bir siyasal akıl olarak şekillenmiştir.
Dokuz Işık ve İdeolojik Omurga
MHP’yi Türk siyasetinde ayırt eden en temel unsur, ideolojik çerçevesinin netliğidir. Alparslan Türkeş tarafından sistemleştirilen Dokuz Işık Doktrini; milliyetçilik, ülkücülük, ahlakçılık, ilimcilik, toplumculuk ve üreticilik gibi ilkeler etrafında şekillenmiş; devlet ve millet ilişkisini tarihsel süreklilik içinde ele almıştır.
Bu doktrin, milliyetçiliği dar bir etnik tanımdan çıkararak kültürel, tarihsel ve ahlâkî bir bütünlük içinde değerlendirmiştir. MHP’nin “önce ülkem ve milletim” anlayışı, ideolojik söylemin ötesinde bir siyasal duruş olarak uzun yıllar varlığını sürdürmüştür.
Mücadele Yılları ve Bedeller
MHP’nin tarihi, aynı zamanda ağır bedellerle örülmüş bir mücadele tarihidir. 1970’li yılların siyasal kutuplaşması, 12 Eylül süreci ve sonrasında yaşanan kapatmalar, yargılamalar ve tasfiyeler; hareketin kurumsal yapısını zorlamış, ancak fikrî sürekliliğini ortadan kaldıramamıştır.
Bu dönemlerde MHP, yalnızca bir siyasi parti olarak değil, bir dava ve mensubiyet bilinci olarak ayakta kalmıştır. Ülkücü hareketin toplumsal karşılığı, partinin kapalı olduğu dönemlerde dahi varlığını sürdürmüş; bu da MHP’yi klasik parti yapılarından ayıran temel unsurlardan biri olmuştur.
Türk Siyasetindeki Konumu ve Etkisi
MHP, Türk siyasetinde çoğu zaman denge unsuru rolü üstlenmiş; koalisyon dönemlerinde ve kritik siyasal eşiklerde belirleyici bir pozisyon almıştır. Güçlü olduğu dönemlerde olduğu kadar muhalefette kaldığı süreçlerde de devletin bütünlüğü, milli güvenlik ve toplumsal istikrar konularında tavizsiz bir çizgi izlemiştir.
Bu tavır, zaman zaman siyasal maliyetler doğurmuş olsa da, MHP’nin seçmen nezdindeki güvenilirliğini ve tutarlılık algısını beslemiştir. Partinin “devlet merkezli siyaset” anlayışı, popülist dalgalanmaların ötesinde bir siyasal süreklilik sunmuştur.
57. Yılın Anlamı ve Geleceğe Bakış
57. Yıl, MHP açısından yalnızca bir kuruluş yıldönümü değil; fikrî mirasın günümüz şartlarında nasıl taşındığının da muhasebesidir. Değişen dünya dengeleri, küreselleşme, dijitalleşme ve kimlik tartışmaları karşısında Türk milliyetçiliğinin yeniden yorumlanması gerekliliği, MHP’nin önündeki temel sorumluluk alanlarından biridir.
Ancak partinin tarihsel tecrübesi, bu tür dönüşüm dönemlerinde köksüz savrulmalardan uzak durma refleksini geliştirmiştir. Bu da MHP’yi hem geleneksel hem de süreklilik iddiası olan nadir siyasal yapılardan biri hâline getirmektedir.
Sonuç Yerine
Milliyetçi Hareket Partisi’nin 57 yıllık serüveni, Türk siyasal hayatında fikrin, kadronun ve mücadelenin birlikte yürüyebileceğini gösteren özgün bir örnektir. Değişen şartlara rağmen özünü koruyabilen yegâne harekettir.
Bu vesileyle
Bir ülküyle doğan, bir milletin yüreğinde kök salan 57 yıldır inançla, sabırla ve fedakârlıkla Türk milletinin varlığı ve istikbali için yürüyen, bu kutlu davada emeği geçen tüm dava büyüklerimizi, minnet ve saygıyla anıyor; Milliyetçi Hareket Partisi’nin 57. kuruluş yıl dönümünü kutluyorum.
Ali Bozkurt
